Ga je verbouwen en wil je zeker weten dat je het goed regelt met de gemeente? Dan is dit je routekaart. In Nederland check je tegenwoordig in één digitaal loket of je een vergunning nodig hebt, of dat een melding of informatie-aanlevering voldoende is. Als je dit slim aanpakt, voorkom je vertraging, extra kosten en discussie tijdens de bouw.
Wil je eerst het complete overzicht van alle verbouwonderwerpen? Ga naar het Verbouwen-overzicht.
Stap 0 — Eerst: vergunning, melding of geen van beide?
Niet elke verbouwing is vergunningplichtig. Soms mag het vergunningsvrij, soms moet je alleen een melding doen of informatie aanleveren. Omdat regels verschillen per locatie (en soms per woningtype), start je altijd met een check.
- Twijfel je of je überhaupt een vergunning nodig hebt? Lees dan omgevingsvergunning: wanneer nodig?.
- Wil je weten wat vaak vergunningsvrij kan? Check vergunningsvrij verbouwen.
Stap 1 — Doe de vergunningcheck (dit bespaart het meeste gedoe)
De vergunningcheck is bedoeld om je snel te laten zien wat in jouw situatie geldt. Je kiest je locatie, selecteert werkzaamheden en beantwoordt vragen. Daarna krijg je een resultaat: vergunning nodig / melding nodig / informatie aanleveren / mogelijk vergunningsvrij.
Tip: doe de check vóórdat je offertes definitief maakt. Als later blijkt dat je tekeningen of berekeningen nodig hebt, schuift je planning (en dus je kosten).
Stap 2 — Maak je plan “aanvraag-klaar” (scope + keuzes)
Een aanvraag loopt het soepelst als je plan concreet is. “We gaan de keuken verplaatsen en een doorbraak maken” is nog te vaag. Maak het specifiek:
- Wat verandert er precies (openingen, gevel, dak, uitbouw, installaties)?
- Wat zijn de afmetingen (breedte doorbraak, diepte uitbouw, hoogte dakkapel)?
- Wat blijft hetzelfde (leidingen op plek, bestaande kozijnen blijven)?
Bij grotere projecten helpt het om je budget vroeg te structureren, zodat je niet halverwege moet terugschalen. Zie bijvoorbeeld kosten per m² en (als relevant) uitbouw kosten.
Stap 3 — Verzamel documenten (meestal hierop vastlopers)
De meeste vertraging ontstaat doordat een aanvraag niet compleet is. Wat je precies nodig hebt hangt af van je project, maar dit zijn de meest voorkomende bij verbouwen:
Bouwtekeningen
Denk aan plattegronden (bestaand en nieuw), gevelaanzichten en doorsnedes. Bij constructieve wijzigingen is dit bijna altijd nodig. Lees: bouwtekening & constructieberekening.
Constructieberekening (als je dragend ingrijpt)
Doorbraak in (mogelijk) dragende muur, grotere pui, uitbouw, dakaanpassing: dan wil de gemeente (en je eigen veiligheid) meestal een berekening/constructietekening. Dit voorkomt problemen met scheuren of verzakking.
Situatie en foto’s
Foto’s van de huidige situatie en een duidelijke situatietekening helpen enorm. Zeker bij zichtbare wijzigingen (gevel/dak) of bij projecten in gevoelige gebieden.
Extra aandacht bij monument of beschermd stadsgezicht
Woon je in een monument of beschermd stads-/dorpsgezicht? Dan gelden vaak extra eisen (vooral aan de buitenkant). Lees: monument of beschermd stadsgezicht verbouwen.
Stap 4 — Overweeg vooroverleg (als je plan gevoelig of complex is)
Bij twijfelgevallen (bijvoorbeeld grote zichtbare wijzigingen, monument/gebiedsregels, of een plan dat “op het randje” zit) kan vooroverleg slim zijn. Je krijgt dan vroeg feedback op je richting, voordat je een complete aanvraag indient. Dat kost soms extra tijd aan het begin, maar kan je weken aan herstelrondes besparen.
Stap 5 — Dien je aanvraag in (digitaal) en lever alles compleet aan
De aanvraag doe je digitaal. Je maakt een project aan, kiest locatie en activiteiten, beantwoordt vragen en uploadt je documenten. Daarna controleert het bevoegd gezag of je aanvraag compleet is. Als er stukken ontbreken, krijg je een verzoek om aan te vullen — en dat kan je planning opschuiven.
Praktische tip: upload documenten met duidelijke bestandsnamen (bijv. “Plattegrond-bestaand”, “Plattegrond-nieuw”, “Doorsnede A-A”, “Constructieberekening”). Dat maakt het voor de behandelaar sneller en verkleint de kans op misverstanden.
Stap 6 — Houd rekening met doorlooptijd (en plan je aannemer niet te strak)
Veel mensen plannen de aannemer al “hard” in, en lopen dan vast omdat de vergunningprocedure of aanvulling langer duurt dan gedacht. Plan daarom met speling en maak afspraken met je aannemer over wat er gebeurt bij uitloop.
Handig vervolg:
- aannemer kiezen (waar je op let bij selectie)
- offertes vergelijken (zodat scope echt gelijk is)
Stap 7 — Voorkom extra kosten: meerwerk en wijzigingen strak regelen
Als je tijdens de procedure of bouw je plan wijzigt (andere pui, grotere opening, extra dakraam), kan dat nieuwe tekeningen, nieuwe berekeningen of zelfs een aangepaste aanvraag betekenen. Dat is duur en traag.
Zet daarom vooraf een duidelijke “wijzigingsregel” op papier:
- Wie mag wijzigingen voorstellen?
- Wanneer is iets meerwerk?
- Hoe keur je meerwerk goed (schriftelijk, met prijs en impact op planning)?
Lees: meerwerk & minderwerk en combineer met contract & betaling.
Stap 8 — Veiligheid en buren: vergeet deze twee niet
Een vergunning is één ding, maar veilig en netjes uitvoeren is minstens zo belangrijk. Zeker bij sloop, doorbraken en werken aan gedeelde grenzen.
- Veiligheidsbasis: bouwregels & veiligheid
- Buren en afspraken: burenrecht bij verbouwen en mandeligheid
Na akkoord: zo rond je het professioneel af
Zodra je toestemming hebt (of je weet dat je vergunningsvrij/na melding door mag), kun je je uitvoering definitief plannen. Bewaar alle documenten (tekeningen, besluit, bijlagen) in één map. Bij oplevering is het slim om een checklist te gebruiken zodat je geen verborgen gebreken mist.
Gebruik: oplevering checklist.
FAQ
Hoe weet ik zeker of ik een vergunning nodig heb?
Begin altijd met de vergunningcheck en lees de uitleg op wanneer een omgevingsvergunning nodig is. Bij twijfel: vraag vooroverleg aan of neem contact op met je gemeente.
Wat zijn de meest vergeten documenten?
Vaak: duidelijke tekeningen (bestaand/nieuw), maatvoering, foto’s van de situatie en (bij doorbraken/uitbouw) een constructieberekening. Zie bouwtekening & constructieberekening.
Waarom loopt een aanvraag vertraging op?
Meestal doordat de aanvraag niet compleet is of omdat het plan onderweg verandert. Maak je scope concreet, lever documenten netjes aan en regel meerwerk/wijzigingen strak.
Wat als mijn buren bezwaar maken?
Zorg dat je buren vroeg informeert, werk veilig en maak afspraken als je gedeelde grenzen raakt. Lees burenrecht en mandeligheid.
Meer verbouwonderwerpen? Ga terug naar het Verbouwen-overzicht.
